AQEM-in Bakı Zirvə Görüşü: Regional təhlükəsizlik və beynəlxalq hüququn əhəmiyyəti

Nəzrin Əlizadə YAP Nərimanov rayon təşkilatının məsləhətçisi Beynəlxalq münasibətlər sistemində sülhün qorunması, dövlətlər arasında etimadın möhkəmləndirilməsi və münaqişələrin hüquqi yollarla həlli əsas məsələlərdəndir. Bu baxımdan Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə (AQEM) müxtəlif dövlətlərin ortaq problemləri müzakirə etməsi və əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməsi üçün mühüm platforma hesab olunur. 2026-cı il oktyabrın 15-də Bakıda keçirilən AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin çıxışı da regional təhlükəsizlik, beynəlxalq hüquq və dövlətlərin suverenliyinə hörmət məsələlərinə həsr olunub. Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın müstəqillik dövründə qarşılaşdığı çətinliklərdən və ərazi bütövlüyünün bərpası prosesindən bəhs edib. Dövlət başçısı beynəlxalq hüququn prinsiplərinin bütün dövlətlərə münasibətdə eyni şəkildə tətbiq edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Onun çıxışında beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarların icrasının təmin olunması məsələsi xüsusi yer tutub. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası ölkənin müasir tarixində mühüm mərhələ təşkil edir. Prezident çıxışında 2020-ci il Vətən müharibəsindən və 2023-cü ildə Azərbaycanın suverenliyinin tam bərpasından bəhs edib. Dövlət başçısının diqqətə çatdırdığı əsas məqamlardan biri beynəlxalq qərarların yalnız qəbul edilməsinin deyil, onların icrasının da təmin olunmasının vacibliyi olub. Bu yanaşma beynəlxalq münasibətlərdə hüquqi mexanizmlərin effektivliyinə dair müzakirələrlə birbaşa əlaqəlidir. Çıxışda sülh məsələsi də xüsusi diqqət mərkəzində olub. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın müharibədən sonra Ermənistana sülh təklif etdiyini bildirib və regionda əldə olunmuş sülhün qorunub möhkəmləndirilməsinin vacibliyini qeyd edib. Bu mövqe regionda sabitliyin təmin edilməsi, dövlətlər arasında münasibətlərin normallaşdırılması və gələcək əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. AQEM-in fəaliyyəti də məhz qarşılıqlı etimadın yaradılması və dialoqun inkişaf etdirilməsi məqsədləri ilə bağlıdır. Üzv dövlətlər arasında siyasi məsləhətləşmələrin aparılması, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və regional məsələlərin müzakirəsi təşkilatın əməkdaşlıq imkanlarını artırır. Bakıda keçirilən Zirvə Görüşü bu məsələlərin yüksək səviyyədə müzakirəsi üçün şərait yaradıb. Azərbaycanın sədrliyi dövründə nəqliyyat əlaqələrinin, rəqəmsallaşmanın, ekologiya və təhsil sahələrində əməkdaşlığın inkişafına diqqət yetirilməsi təhlükəsizlik anlayışının daha geniş çərçivədə nəzərdən keçirildiyini göstərir. Çünki dövlətlər arasında sabit münasibətlərin qurulması yalnız siyasi dialoqla deyil, həm də iqtisadi əlaqələrin, qarşılıqlı maraqların və insanlar arasında təmasların inkişafı ilə bağlıdır. Mən hesab edirəm ki, beynəlxalq hüquqa hörmət və dövlətlərin suverenliyinin tanınması davamlı sülhün əsas şərtlərindəndir. Qəbul edilən qərarların icrasına təminat verilməsi beynəlxalq təşkilatlara olan etimadın qorunması üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır. AQEM kimi platformalar dövlətlərə mövcud problemləri müzakirə etmək, fərqli mövqeləri dinləmək və ortaq həll yolları axtarmaq imkanı verir. Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi Zirvə Görüşünün əhəmiyyətini də məhz bu baxımdan qiymətləndirirəm. Sülhün qorunması yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, qarşılıqlı öhdəliklərə əməl olunması və ardıcıl əməkdaşlıqla mümkün olur. Prezident İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündə səsləndirdiyi fikirlər regional təhlükəsizliyin, beynəlxalq hüququn və sülhün qorunmasının aktual əhəmiyyətini bir daha gündəmə gətirib. Münaqişələrin qarşısının alınması, dövlətlərin suverenliyinə hörmət və beynəlxalq qərarların icrası sabit beynəlxalq münasibətlərin əsas istiqamətlərindəndir. Bakıda keçirilən Zirvə Görüşü bu məsələlərin müzakirəsi və üzv dövlətlər arasında dialoqun inkişafı üçün mühüm imkan yaradıb.